Web Sitesi Yaptırırken Ajansa Sorulacak Sorular
Üç ajanstan teklif aldınız. Biri diğerinin üç katı, en ucuzunda "kurumsal site" dışında tek satır açıklama yok, en pahalısı kendi yazdığı yazılımdan bahsediyor ama neyin size kalacağını yazmıyor. Web sitesi yaptırırken karşılaştırılan şey çoğu zaman bu rakamlar oluyor; oysa rakamın arkasındaki kapsam konuşulmadan karşılaştırma yapılamıyor.
Aşağıdaki sorular, teklif görüşmesinde sorduğunuzda tabloyu netleştiren sorular. Hepsinin tek doğru cevabı yok; ama cevabın verilememesi tek başına bir bilgi.
Teklifleri aynı kağıda indirin
Karşılaştırmadan önce her teklifi aynı başlıklara bölün: sayfa sayısı ve sayfa tipleri, tasarım kaç tur revizyon içeriyor, yönetim paneli var mı ve neyi düzenliyor, formlar nereye gidiyor, hız ve mobil kontrolü yapılıyor mu, yayına alma dahil mi, teslimden sonra kaç ay destek var. Bir teklif bu başlıklardan birine cevap vermiyorsa ajansa yazılı sorun ve cevabı teklife ekletin.
Bu basit tablo, ucuz teklifin neden ucuz olduğunu çoğu zaman tek bakışta gösteriyor: panel yok, mobil düzen yok, metinleri siz gireceksiniz, yayına almayı başka biri yapacak.
Web sitesi yaptırırken kapsam için sorulacaklar
Hangi sayfalar var ve her birinde ne var? "Kurumsal site" bir kapsam değil. Ana sayfa, kaç hizmet sayfası, hakkımızda, blog, iletişim, yasal sayfalar; her birinin içinde hangi bölümlerin olacağı yazılı olmalı.
Metin ve görseller kimden geliyor? Çoğu projede süreyi uzatan şey kod değil, içeriğin gelmemesi. Ajans metin yazıyorsa bu ayrı bir kalem; yazmıyorsa teslim tarihi sizin içerik teslim tarihinize bağlı demek. Bunu baştan netleştirin.
Revizyon nasıl işliyor? Tasarımda kaç tur geri bildirim hakkınız var, hangi aşamadan sonra değişiklik ek ücrete giriyor. Bu sorunun cevabı yoksa anlaşmazlık çıkması kesin.
Ne kapsam dışı? Kendisi söylemeyen ajansa siz sorun. Fotoğraf çekimi, logo, metin yazımı, alan adı ve sunucu ücreti, sonradan eklenen sayfalar. Kapsam dışını yazan teklif, yazmayandan daha güvenilir.
Teknik tarafta sorulacaklar
Site neyle yapılıyor: hazır tema mı, size yazılan kod mu? İkisi de meşru yol, ama farkını bilmelisiniz. Hazır tema ve eklenti yığını ilk gün ucuz, sonraki yıllarda güncelleme çakışmaları ve güvenlik yamalarıyla masraflı. Yazılan kodda ise kodun belgelenmiş olması ve ajansın ne kadar süre yanınızda kalacağı önem kazanıyor. Hangi yolu seçtiğini ve neden seçtiğini anlatamayan ajansla ilerlemeyin.
Yönetim panelinde ben neyi değiştirebiliyorum? Sayfa metinleri, hizmetler, blog, iletişim bilgileri, form alıcıları. Her metin değişikliği için ajansı aramak gerekiyorsa site birkaç ay içinde bayatlıyor. Panelin canlı bir örneğini isteyin, ekran görüntüsü değil.
Hız ve mobil kontrolünü nasıl yapıyorsunuz, teslimde ölçüm veriyor musunuz? Sayfa açılma süresi, en büyük görselin yüklenme süresi, düzen kayması gibi ölçümlerin teslim raporunda yer alması, "hızlı yaptık" cümlesinden daha anlamlı. Ölçümün hangi araçla ve hangi cihazda yapıldığını da sorun.
Formlar nereye düşüyor? Yalnız e-postaya giden form kaydı, e-posta engellendiğinde sessizce kayboluyor. Kayıtların panelde de tutulması basit ama kritik bir ayrıntı.
Eski adresler yönlendiriliyor mu? Mevcut siteniz varsa bu soru en pahalı hatayı önlüyor. Eski sayfa adreslerinin yenilerine yönlendirilmesi teklifte yazmıyorsa, yayından sonra arama görünürlüğünüz sıfırlanabiliyor. Kurumsal web sitesinde olması gerekenler yazısında bu maddenin ayrıntısı var.
Teslimde sizde kalması gerekenler
Bu bölüm çoğu teklif görüşmesinde hiç açılmıyor ve iki yıl sonra en çok sorun çıkaran yer burası. Ajansla yollar ayrıldığında siteyi başka birine devredebiliyor musunuz, yoksa şifre bile sizde değil mi?
Teslimde şunlar sizin adınıza ve sizin erişiminizde olmalı:
- Alan adı. Kayıt firmasındaki hesap sizin e-postanızla açılmış olmalı. Alan adı ajansın hesabındaysa site sizin değil, ajansın.
- Sunucu ve barındırma hesabı. Ajans sunucuyu yönetebilir, ama hesap sahibi siz olmalısınız. Ajansa yetki verirsiniz, tersi değil.
- Kaynak kod deposu. Kod sizin hesabınızdaki bir depoda durmalı ya da teslimde devredilmeli. "Kodu biz saklıyoruz" cevabı, siteyi başka bir geliştiriciye taşıyamayacağınız anlamına geliyor.
- Yönetim paneli yönetici hesabı. Ajansın hesabı ayrı, sizinki ayrı. Sizinki en yüksek yetkide.
- Analitik ve Search Console mülkiyeti. Ölçüm araçlarının mülkiyeti sizde, ajans kullanıcı olarak eklenir. Aksi durumda yıllarca biriken veri ajansla birlikte gidiyor.
- Üçüncü taraf lisansları. Yazı tipi, görsel, eklenti ya da harita anahtarı gibi lisanslar kimin adına alındı, süresi ne zaman doluyor.
- Tasarım dosyaları. Kaynak tasarım dosyaları ve kullanılan görsellerin orijinalleri.
Bunların hepsini teklif aşamasında yazılı isteyin. Teslimde unutulması normal, ama yazılıysa hatırlatması kolay.
Yayından sonrasını konuşun
Site yayına girdikten sonra bir şey bozulduğunda kimi arıyorsunuz ve bu ücretli mi? Güvenlik güncellemelerini kim, hangi sıklıkta yapıyor? Yedek alınıyor mu, alınıyorsa nereye ve geri yükleme hiç denenmiş mi?
Bakım anlaşması yapmak zorunda değilsiniz; ama yapmıyorsanız bu işlerin kimde kaldığını bilmeniz gerekiyor. "Yayına girdi, bitti" yaklaşımı her sitede bir noktada sorun çıkarıyor, çünkü sunucu yazılımları ve bağımlılıklar yerinde durmuyor.
Teklifte görünce durup düşünecekleriniz
Birkaç işaret, teklifi değil ajansı sorgulamanızı gerektiriyor. Kapsam görüşmesi yapılmadan fiyat verilmesi. Arama motorunda birincilik gibi sonuç vaatleri. Referans sitelerin hangisinin tasarım, hangisinin yalnız bakım işi olduğunun söylenmemesi. Teslim tarihinin sizin içerik teslim tarihinizden bağımsız verilmesi. Kodun ve hesapların kimde kalacağı sorusuna net cevap gelmemesi.
Bunların hiçbiri tek başına kötü niyet işareti değil. Ama ikisi üçü bir arada görülüyorsa görüşmeyi uzatmanın anlamı yok.
Sık sorulan sorular
En ucuz teklifi almak yanlış mı?
Değil, ama kapsamı aynıysa. Panel içermeyen, mobil düzeni olmayan ve yayına almayı kapsamayan bir teklifi tam kapsamlı teklifle yan yana koymak karşılaştırma değil. Önce kapsamı eşitleyin, sonra fiyata bakın.
Ajans kodu vermek istemezse ne yapmalıyım?
Sözleşmeye yazılmış olmasını isteyin. Lisanslı bir ürün üzerinde çalışıyorsa ürünün lisans koşullarını açıklamasını, size özel yazılmış kodda ise teslimle birlikte devrini yazılı taahhüt etmesini bekleyin. Yazılı taahhüt vermiyorsa bu da bir cevap.
Sözleşmede neler olmalı?
Kapsam listesi, teslim takvimi ve içerik teslimine bağlı koşullar, revizyon sayısı, ödeme adımları, kapsam dışı maddeler, teslimde devredilecek hesap ve dosyaların listesi, teslim sonrası destek süresi. Bunlar varsa geri kalanı konuşarak çözülüyor.
Bu soruların çoğunu kendi web tasarım ve yazılım hizmeti sayfamızda peşinen cevapladık; kapsamı görmek isterseniz oradan teklif alın, görüşmede hangi soruyu sorarsanız sorun yazılı cevap veriyoruz.