İnternetten İçerik Nasıl Kaldırılır: Adım Adım Süreç
Hakkınızda yazılmış bir şeyin internetten kaldırılmasını istiyorsunuz ve ilk sorunuz muhtemelen şu: kime yazacağım? İçeriği yayımlayan kişiye mi, sitenin sahibine mi, Google'a mı, savcılığa mı?
Cevap içeriğin nerede durduğuna ve ne söylediğine göre değişiyor, ama içerik kaldırma işi çoğu dosyada aynı sırayla ilerliyor: önce delil, sonra platform, sonuç çıkmazsa hâkimlik. Aşağıda bu üç adımı, hangi noktada neyin yanlış gittiğini de ekleyerek anlatıyoruz. Bu yazı hukuki tavsiye değil; dosyanızın gidişatı içeriğin niteliğine ve karar verenin takdirine bağlı.
İçerik kaldırma başvurusundan önce delil
En sık yapılan hata, kaldırmak istediğiniz şeyi kayda almadan harekete geçmek. Yayımlayan kişiye yazıyorsunuz, kişi içeriği düzenliyor ya da siliyor, sonra başka adreste yeniden açıyor; elinizde ilk hâlini gösteren hiçbir şey kalmıyor.
Toplanacaklar şunlar:
- İçeriğin tam adresi. Ana sayfanın değil, o paylaşımın, yorumun ya da videonun kendi bağlantısı. Sosyal medyada paylaşımın üç noktasındaki "bağlantıyı kopyala" seçeneği bunu veriyor.
- Ekran görüntüsü. Adres çubuğu, tarih ve saat görünür olsun. Telefonda alınan görüntülerde adres çubuğu çıkmıyor; mümkünse bilgisayardan alın ya da ikisini birden saklayın.
- Yayımlayan hesabın adı, kullanıcı adı ve profil bağlantısı.
- Erişim tarihi ve saati. Kendi notunuza yazın; sonra "ne zaman gördünüz" sorusu geliyor.
- Varsa paylaşımın altındaki yorumlar ve paylaşım sayıları; yayılma düzeyi dosyada işe yarıyor.
Ekran görüntüsünü sonradan düzenlemeyin, kırpmayın, üzerine işaret koymayın. İşaretlemek istiyorsanız kopyasını kullanın.
Dosya ciddiyse, yani iş mahkemeye gidebilecekse, tespitin noter aracılığıyla yapılmasını düşünün. Noter, içeriğin belirtilen tarihte o adreste bulunduğunu belgeliyor. Bazı noterler bunu "e-tespit" adıyla çevrimiçi yapıyor. Ücreti var; buna değip değmeyeceği içeriğin size verdiği zararın büyüklüğüne bağlı. Ekran görüntüsü yeter mi diye sorarsanız: platform başvurusu için çoğu zaman yetiyor, hâkimlik aşamasında noter tespiti elinizi güçlendiriyor.
Yayımlayana doğrudan yazmak
Bazı durumlarda en hızlı yol bu. Bir forum kullanıcısı, bir blog sahibi ya da yanlış bilgiyle yorum yazmış bir müşteri, nazik ve somut bir mesajla içeriği kendisi kaldırabiliyor.
İki şeye dikkat edin. Birincisi, delilinizi toplamadan yazmayın. İkincisi, mesajın tonu. Tehdit içeren, "avukatım sizi arayacak" diye başlayan mesajlar genelde ekran görüntüsü alınıp paylaşımın altına ekleniyor ve içerik daha görünür oluyor. Kısa, somut, hangi ifadenin neden gerçeğe aykırı olduğunu söyleyen bir mesaj daha iyi çalışıyor.
Yanıt gelmezse ya da ret gelirse bir sonraki kapı platform.
Platform bildirim formları: hangi gerekçeyi seçmeli
Her büyük platformun bir bildirim mekanizması var ve hepsinde başvuru türünü seçmeniz isteniyor: taciz, nefret söylemi, taklit hesap, gizlilik ihlali, fikrî mülkiyet, yasal talep. Bu seçim sonucu etkiliyor.
Yanlış kategori en yaygın ret nedeni. Taklit hesap için "spam" seçilmiş, izinsiz fotoğraf için "taciz" seçilmiş başvurular platformun ilgili ekibine hiç ulaşmıyor. Platformun yardım merkezinde her kategori için ayrı bir sayfa var; başvurudan önce onu okuyup içeriğinizin hangi tanıma girdiğine bakın.
Formda genelde serbest metin alanı oluyor. Buraya ne yazdığınız önemli:
- Hangi ifadenin ya da görselin sorun olduğunu birebir alıntılayın.
- Neden hukuka aykırı olduğunu bir iki cümlede yazın: gerçek dışı isnat, izinsiz kişisel veri, rızasız fotoğraf.
- Kim olduğunuzu ve içerikle bağınızı söyleyin. Üçüncü kişi adına yapılan başvurularda vekâlet ya da yetki belgesi istenebiliyor.
- Delillerinizin olduğunu belirtin, mümkünse ekleyin.
Bazı platformlar hukuki talepler için ayrı bir form tutuyor; mahkeme kararı olmadan da buradan başvurabiliyorsunuz ama değerlendirme platformun kendi topluluk kurallarına göre yapılıyor. Yani Türkiye'de hukuka aykırı sayılan bir içerik, platformun kurallarına göre uygun bulunup yerinde kalabiliyor. Bu sık yaşanıyor ve hâkimlik yolunun var olma sebebi tam olarak bu.
Başvuru numarasını ve tarihini saklayın. Yanıt gelmezse aynı başvuruyu bir daha açmak yerine mevcut numarayla takip edin.
Platform reddederse: 5651 ve Sulh Ceza Hâkimliği
Platform başvurusu sonuçsuz kaldıysa ya da içerik şikâyet sitesi, forum gibi bildirim mekanizması çalışmayan bir yerde duruyorsa, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu kapsamında Sulh Ceza Hâkimliği'ne başvurulabiliyor. Kişilik hakkı ihlali ve özel hayatın gizliliği gibi gerekçelerle içeriğin çıkarılması ya da erişimin engellenmesi talep ediliyor.
Bu aşamada avukat zorunlu değil ama pratikte öyle oluyor; dilekçenin hangi hakka dayandığı, hangi adreslerin kapsandığı ve delillerin nasıl sunulduğu sonucu etkiliyor. Hâkimlik talebi kabul ederse karar ilgili kurum aracılığıyla erişim sağlayıcılara iletiliyor ve içerik Türkiye'den erişime kapanıyor.
İki şeyi baştan bilmek gerekiyor. Erişim engelleme, içeriğin sunucudan silinmesi anlamına gelmiyor; yurt dışından ya da VPN ile erişilebilir kalabiliyor. Bir de hâkimlik talebi reddedebiliyor; içerik gerçek bir olayı anlatıyorsa, kamuyu ilgilendiriyorsa ya da eleştiri sınırında kalıyorsa ret ihtimali yükseliyor. Karar hâkimliğin takdirinde, kimse kesin sonuç sözü veremez.
Karar çıktıktan sonra
Karar elinize geçince iş bitmiyor. Kararın uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek, kapanmayan adres varsa bildirmek gerekiyor. Aynı içeriğin başka bir adreste yeniden açılması da sık rastlanan bir durum; yeni adres için mevcut karara dayanarak ek başvuru yapılabiliyor.
Bir de arama sonuçları meselesi var. İçerik kaldırılmış ya da erişime kapanmış olsa bile arama motoru eski kopyayı bir süre göstermeye devam edebiliyor. Bunun için arama motorlarının güncel olmayan içerik bildirimi kullanılıyor. Kaynağı kaldıramadığınız ama adınızla eşleşmesini istemediğiniz içeriklerde ise ayrı bir yol var: unutulma hakkı başvurusu.
Sık sorulan sorular
Ekran görüntüsü tek başına delil olur mu?
Platform başvurusunda çoğu zaman yetiyor. Hâkimlik aşamasında ekran görüntüsünün sonradan değiştirilmediğini göstermek daha zor olduğu için noter ya da e-tespit tercih ediliyor. İçerik hâlâ yayındaysa hâkimlik kendisi de inceleyebiliyor; silinmişse elinizdeki tespit tek dayanak oluyor.
İçeriği yayımlayan kişi anonimse ne olur?
Platform başvurusu ve hâkimlik yolu kişiyi tanımanızı gerektirmiyor; talep içeriğe yönelik. Kişinin kimliğinin tespiti ayrı bir süreç ve suç duyurusu kapsamında savcılık üzerinden yürüyor. İki yol birbirini beklemiyor, aynı anda başlatılabiliyor.
Olumsuz ama gerçek bir yorumu kaldırtabilir miyim?
Büyük ihtimalle hayır. Bir müşterinin kendi deneyimini anlattığı, hakaret içermeyen yorum ifade özgürlüğü kapsamında değerlendiriliyor. Böyle yorumlara verilecek en iyi karşılık kaldırma başvurusu değil, altına yazılan sakin ve somut bir cevap.
Dosyayı kendiniz yürütebilirsiniz; yukarıdaki adımlar bunun için yazıldı. Delil toplama, gerekçe seçimi ve hâkimlik aşamasını bir ekibe bırakmak isterseniz içerik kaldırma hizmeti sayfasında neyi üstlendiğimizi ve neyi söz vermediğimizi yazdık; dosyanızın durumunu anlatarak teklif alın.